Мугалимдер.kg: 2016-жылдагы мыкты бала бакчанын башчысы Кунтубай кызы Рахат: Ишмердүүлүк – ийгиликтин негизги каражаты

Мугалимдер.kg: 2016-жылдагы мыкты бала бакчанын башчысы Кунтубай кызы Рахат: Ишмердүүлүк – ийгиликтин негизги каражаты

Билим АКИpress басылмасы Билим берүү жана илим министрлиги менен биргеликте «Мугалимдер.kg» рубрикасын улантат. Анда билим берүү майданынын түйшүктүү милдетин аткарып келе жаткан мугалимдер тууралуу сөз болот. Биздин кезектеги каарманыбыз – Чүй облусунун Сокулук районундагы №3 балдар бакчасынын башчысы Кунтубай кызы Рахат. Ал тарбиялоонун жаңы технологиялары, бала бакчадагы жаратылган инновациялык табылгалар жаатында ой бөлүшөт.

«Тарбиялоонун жаңы технологиялары бала бакчадан башталат»
Окутуу, тарбиялоо процессинин негизги приоритетинин бири – бул келечек муундардын аң-сезимине, жан дүйнөсүнө атуулдук асыл баалуулуктарды, руханий дөөлөттөрдү калыптандыруу. Баланын жекече жөндөмдүүлүгүнө басым жасоо менен дүйнө таанымын арттыруу. Мындай талаптарды туу туткан Чүй облусунун Сокулук районундагы №3 бала бакча педагогикалык ишмердүүлүгүнө этнопедагогикалык, этномаданий түшүнүктөрдү сиңирип, тарбиялоонун инновациялык табылгаларын жаратып келишет.

Кош кабаттуу тарбия уясында иш ыргагы кыргыз жана орус тилдеринде жүргүзүлөт. Анда 8 тарбиячы 324 баланын тарбиялануусун көзөмөлгө алуу менен ар тараптан өнүгүүсүн көздөгөн усулдук ыкмаларын активдештирет. Башкысы – ыңгайлуу шарттарды жараткан материалдык-техникалык база натыйжалуу тыянактардын жаралышынын негизи. Таткап айтканда, бала бакчадагы 6 тайпада ар бири өзгөчөлөнгөн аталышты алган ойноочу, уктоочу кааналар заманбап жабдылган. Жаш өзгөчөлүктөрүн эске алуу менен методикалык, дидактикалык материалдар окутуу-тарбиялоонун жаңы технологияларынын негизинде жаратылып, сапаттуулукка карай багытталган. Бакча ашканасы дени-сак балдарды жетилтүүдө тамак-ашты оптималдаштыруу, сапатын жакшыртуу маселесине өзгөчө көңүл бөлөт. Ал эми эстетикалык тарбия берүүдө музыкалык, спорттук залдар тийиштүү жабдуулар менен жабдылып, баланын негизги ишмердүүлүгү болгон оюн аркылуу тарбиялоонун түрдүү механизмдери турмушка ашырылат. Ал эми бакча айланасын курчаган 6 аянтча эс алууга, ойноого, көңүл сергитүүгө, түрдүү конструкциялоо жумуштарын жүргүзүүгө, эмгектенүүнүн алгачкы элементтери менен машыгууга шартталган.

Мындан сырткары, тайпаларга чакан жер тилкелери да бөлүнгөн. Анда жашылдандыруу, көрктөндүрүү иштери жаз алды менен жүргүзүлүп, түрдүү мөмө жемиштерди да өстүрүшөт. «Жаш дыйкан» топторунан өндүрүлгөн продукциялар бакча ашканасы тарабынан балдарга салат ж.б. түрүндө тартууланат. Демек, чакан жумуш болгону менен эмгектин ролу, андан түшүм алуунун жолдору аң-сезимде калыптанат.

Ырас, ой коломтосу козголуп, сөз берметтерине төп келген бакчада чыгармачылыкты арттыруунун түрдүү механизмдери тарбиялоонун жаңы технологиялары менен органикалык бүтүндүккө ширетилген. Көп жылдык тажрыйба тастыктагандай, мектепке чейинки мекемелер арасындагы кароо-сынакта республикада «2016-жылдын мыкты бала бакчасы» номинациясын багындырып, баш байгеге татыган.

Ийгилик изденүүдөн, ишмердүүлүктөн жаралат тура. Ар бир балага жекече мамиле түзүү, анын жан дүйнөсүн, ички мүмкүнчүлүгүн ачуу – мезгил талабы. Анткени окумуштуулардын, психологдордун аныктамасында айкын болгондой, баланын баш мээсинин клеткалары 3 жашка чейин 70% өнүгөт. Ал эми 6-7 жашында 90%ды түзөт. Демек, бала бакчада өткөргөн курагында эң көп сөз курамын топтойт. Физиологиялык жактан жетилүүсү ыкчамдайт. Ошондуктан ар бир кыймыл-аракетке баам салуу, коомдогу жагымдуу жаңылыктарды дилине сугаруу зарыл. Ал жаңычыл көз карашты жараткан тарбиячылардын, ата-энелердин, коомчулуктун иштиктүү ишмердүүлүгүнүн натыйжасында ачыкталат. Адам тагдырынын барометри болгон тарбиялоонун жаңы технологиялары балдар бакчасынан башталат.

«Ишмердүүлүк – ийгиликтин негизги каражаты»
Бала бакчанын тарбиячылары белгилүү педагог Мария Монтессоринин методикасындагы артыкчылыктарды тереңдетүү менен колдонушат. Анын «Бала өзүнүн инсандыгын өзү гана курат» деген сөзүнө ынануу менен ата-бабалардын «Табигат талант берген адам акылдуу эмес, талантты толук жана туура пайдалана билген адам акылдуу» сыпатындагы накыл кебин күндөлүк иш мерчемдеринде туу тутушат. Математика, сөз өстүрүү, сабаттуулукка үйрөтүү, конструкциялоо жана жаратылыш материалдары менен иштөө багыттарындагы ишмердүүлүк ийгиликтин негизги каражаты экендигин аныктайт.

Маселен, тарбиячылардын, өзгөчө бакча усулчусу Кадыр кызы Гулиранын иш тажрыйбасында ачыкталгандай, жекече, топ менен иштөөдөгү баланын ички тубаса мүмкүнчүлүгүн, генетикалык коддорунун ачылышы, ойгонушу, өнүгүшү жаңылануунун жолу катары каралат. Мисалы, «Кар» деген темада жаратылыш кубулушунун бир формадан экинчи формага өтүп туруусу чагылдырылат. Тарбиячы балдар менен биргеликте сырттан идишке кар салып, бөлмөгө алып келишет. Ал жылуу жайда эрип сууга айланат. Сууну алдын ала даярдалган балык, мамалак, жылдызча ж.б.у.с. формадагы калыпка куюшат. Аны муздаткычка, же суук жайга коюп тоңдурушат. Натыйжада, кар сууга, суу муз түрүндөгү балыкка, мамалакка, жылдызчага айланат.

Практикалык мүнөздө иш жүзүндөгү тажрыйба балдардын кызыгуусун арттырат. Ата-энелерге да түшүндүрүү менен үйгө тапшырма берилет. Мындай тажрыйбаларды орто жана жогорку тайпадагылар менен жүргүзүү ыңгайлуу.

Бакчадагы негизги өзгөчөлүктөрдүн бири — чыгармачыл тарбиячылардын Монтессоринин педагогикасын тереңдеткендигинде. Алар тайпадагы балдарды жөндөмүнө карап, 5-6 баладан турган кичи тайпаларды түзүп, ар бирине ат ыйгарышат. Кичи тайпалардан лидер бала шайланат. Алдын ала тарбиячылар лидерлер менен аткарылуучу иш-чаралар жаатында түшүндүрүү иштерин жүргүзүшөт. Андан соң лидер өз кичи тайпасында маалымдалган иш-чараларды аткарышат. Тарбиячы бардык кичи тайпалардын иштерин көзөмөлдөп турат. «Мындай ыкмалар оң таасирлерин берүүдө. Бала баланын тилин тез угат, түшүнөт жана аткарат экен. Алардын психологиялык сыр түйүнү бизге караганда жакын эмеспи», - дешет тарбиячылар.

Ооба, алдыңкы кызматкерлер Б.Абдрахманова, А.Шаршембиева, Н.Жумаева, С.Бурлакова жана Н.Герасимова жаңылануу жолунда интерактивдүү ыкмаларды байма-бай колдонушат. Музыка мугалими Ольга Шевцова балдарга арнап ыр жаратып, обон чыгарып тартуулайт. Анын «Бабушкины руки» аттуу обондуу ыры балдардын сүймөнчүлүгүнө татыган.

«Жаңылануу – сапаттуулуктун булагы»
Президенттин «2019-жыл – Аймактарды өнүктүрүү жана санариптештирүү жылы жөнүндөгү» жарлыгы бала бакчада жаңы технологиялар менен иштөөгө, маалыматтык ыкчам иш кагаздарын жүргүзүүдөгү натыйжалуулугун арттырууда. Жыл башында Сокулук айыл өкмөтү тарабынан бакчага компьютер, принтер тартууланган. Ал иштин сапаттуулугун, убакыттын үнөмдөлгөнүн, убаракерчиликтин азайганын тастыктайт. Өзгөчө, тарбиячылар портфолио түзүүдө, ар бир балага өздүк иш кагаздарын даярдоодо ыңгайлуу шарттарды жаратып келет.

Баса белгилей кетчү нерсе, коомдогу ички, сырткы мигранттардын балдарын кабыл алууда түзүлгөн татаал системаларды чечүүдө санариптештирүү, электрондук ыкмалар менен иштөө бир топ жеңилдиктерди жаратууда. Жаңылык топтомуна бай бала бакча республикада өз жүзү, үнү бар экендиги менен таанымал.

Жазган: КР Билим берүүсүнүн отличниги Ибраим Чотов.

Сиз дагы билим тармагындагы ийгиликтериңиз, мектептеги, жогорку окуу жайдагы, бала бакчадагы кызыктуу окуялар, өнөрлүү, таланттуу окуучулар, студенттер, классташтар, активисттер, сүйүктүү мугалимдер тууралуу жана айылдагы жаңылыктарды Билим АКИpress сайтына билдирсеңиз болот.

WhatsApp: 0777 37 46 39

Электрондук дарек: bilim.akipress@gmail.com

Комментарии будут опубликованы после проверки модератором
Для добавления комментария необходимо быть нашим подписчиком
Видеоматериалдар
Фотоматериалдар
×

up